این روزها با ارزان تر شدن و رایج شدن قطعات جدید خیلی ها سراغ سیستم عامل های 64 بیتی را می گیرند. سوالاتی از جنس ویندوز 32 بیتی یا 64 بیتی خیلی زیاد شده است.

و روز به روز هم نوشته های پراکنده (درست یا غلط) در مورد این نوع سیستم ها، زیادتر می شود.

در این نوشتار سعی می کنیم تمام جرئیات کاربردی در زمینه ویندوزهای 64 بیتی را پاسخ بدهیم. این که سیستم عامل 64 بیتی چیست و چه فرقی با 32 بیتی دارد یک سوال رایج است که با آن شروع می کنیم و می پردازیم به سوالاتی که حتما برای شما هم پیش خواهد. ببینیم آیا باید با 32 بیت خداحافظی کنیم؟

32 بیت یا 64 بیت؟

نی یا لوله پالایشگاه؟ فرض کنید شما مقدار بسیار زیادی مایع را از جایی به جای دیگر منتقل کنید. این انتقال را هم می توانید با نی انجام بدهید و هم با لوله پالایشگاه. بدیهی است با لوله پالایشگاه بهتر است چون در یک زمان می توانید حجم بسیار بالاتری را جا به جا کنید.

این یک مثال اغراق آمیز بود ولی در مورد بیت ها هم همینطور است. توی معماری 32 بیت شما حجم کمتری را می توانید نسبت به 64 بیت آدرس دهی کنید. این باعث می شود که فقط بتوانید تا حد کمتری پردازش اطلاعات را انجام بدهید.

من به شما این اطمینان را می دهم که نیازی نیست بروید یک دوره معماری کامپیوتر را بگذرانید تا فرق این دو را بفهمید چون واقعا فرق این دو، تا همینجا به درد شما می خورد. تا این حد که بدانید در یک لوله 64 بیتی بیشتر از یک لوله 32 بیتی می توان مایع عبور داد (در یک ساختار 64 بیتی می توان اطلاعات بیشتری را نسبت به یک ساختار 32 بیتی پردازش کرد) در حدی که بتوان پاسخ کارهای سنگین این روزها را داد.

قضیه RAM چهار گیگ چیست؟

هر سیستمی چقدر رم را پشتیبانی می کند؟

شما در یک سیستم آدرس دهی 32 بیتی فقط می توانید 4 گیگابایت رم را استفاده کنید. البته این مقدار هیچ وقت مثلا در ویندوز XP استفاده نمی شود. دوست دارید بدانید پس بقیه اش چی می شود؟ به عکس زیر نگاه کنید:

اما اگر در یک سیستم 64 بیتی کار کنید آن وقت محدودیتی برای میزان RAM ندارید. البته دارید ولی این محدودیت چندان اذیت تان نمی کند. در یک سیستم 64 بیتی شما فقط و فقط می توانید 2 به توان 64 آدرس دهی داشته باشید که می شود 17.2 میلیارد گیگابایت یا 16.3 میلیون ترابایت.

برای نمونه یک سیستم با 12 گیگابایت رم را تست می کنیم (عکس زیر) که از همه 12 گیگ رم به خوبی استفاده می شود.

این روزها سرورها همه از رم های بالا استفاده می کنند و حتی لپ تاپ های معمولی هم با رم بالای 4 گیگابایت ارائه می شوند. توی کارهای مدل سازی و استفاده از نرم افزارهای سنگینی مثل AutoCAD و Autodesk 3D Max و حتی ادیت های ویدیویی ساده، رم بالا می تواند بسیار به درد شما بخورد. این روزها، دوران رم های بالای 6 گیگ آغاز شده است.

از کجا بفهمم که ویندوز من 64 بیتی است یا 32 بیتی؟

چند راه ساده به شما نشان می دهم که مطمئن بشوید که ویندوز شما 32 بیتی یا 64 بیتی است!

اگر ویندوز شما قدیمی تر از XP است پس حتما 32 بیتی یا پایین تر است.

اگر ویندوز شما XP یا Windows Server یا چیزی شبیه این است از منوی Start گزینه Run را می زنیم و در کادر مربوطه تایپ می کنیم dxdiag. پنجره ای مانند پنجره زیر نشان داده می شود که روبروی Operating System، اگر 64 بیتی باشد می نویسد. به عکس دقت کنید.

این عکس هم در محیط یک ویندوز سرور 2003 گرفته شده است.

اگر ویستا یا Seven دارید به ترتیب روند زیر را می رویم. دقیقا جلوی System type 32 بیتی بودن یا 64 بیتی بودن را مشخص می کند:

Start -> Control Panel -> System and Maintenance -> System

کاربران مک و لینوکس از کجا می توانند پی به 32 بیتی بودن یا 64 بیتی بودن سیستم عاملشان ببرند؟

اگر لینوکس دارید در خط فرمان از uname استفاده کنید تا با پاسخ هایی مثل x86_64 یا ia64 پاسخ شما را بدهد. فقط یادتان باشد i386 یک نسخه 32 بیتی است.

اگر مک دارید یا از محصولات اپل در این زمینه استفاده می کنید باید ورژن مک تان را به دست آورید. برای این کار از منوی Apple به دنبال About this Mac بگردید.

مک هایی که جدیدا ارائه و فروخته می شود همه از سیستم عامل و پردازنده 64 بیت استفاده می کند. اگر مک شما نو نیست می توانید به پردازنده نگاه کنید. Intel Core 2 Duo, Intel Xeon و از خانواده اپل، PowerPC G5 ها 64 بیتی هستند.

Mac OS X 10.5 به بالا هم همه 64 بیتی هستند و پایین تر 32 بیتی.

آیا توی برنامه های 32 بیتی در ویندوز 64 بیتی اجرا می شود؟

پاسخ بله است! WoW64 این کار را برای شما می کند. Windows-on-Windows 64-bit یک نرم افزار شبیه ساز است که برنامه های 32 بیتی را، اگر دارای فاکتورهای موردنیاز WoW64 باشند، در ویندوز 64 بیتی هم اجرا می کند. ولی اگر نداشته باشد کاری از دستتان ساخته نیست.

خیال تان راحت که اکثر نرم افزارهای شرکت های معروف، اگر نسخه 64 بیتی نداشته باشند هم، در ویندوز 64 بیتی اجرا می شوند.

در اینجا یک لیست از نرم افزارهایی را داریم که خود شرکت یک نسخه 64 بیتی از آنها را ارائه کرده است. به این نرم افزارها native x86-64 Windows software می گوییم.

سرعت اجرای برنامه های 32 بیتی در ویندوز 64 بیتی کمتر است؟

قاعدتا باید این طور باشد چون شما دارید برنامه را در یک برنامه واسطه WoW64 اجرا می کنید اما در عمل این طور نیست.

آنقدر سیستم های امروز قدرتمند شده اند که این استفاده از WoW64 اصلا به چشم شما نمی آید. در ثانی اگر رم بالایی داشته باشید، مثلا 5 گیگ رم، آن وقت چون از اضافه RAM شما هم استفاده می شود، سرعت شما بسیار بالاتر هم می رود.

آیا نرم افزاری داریم که فقط روی سیستم 64 بیتی اجرا بشود؟

الان این جور نرم افزارها خیلی کم هستند اما همیشه در روی یک پاشنه نمی چرخد. چند سال پیش نرم افزارهای 32 بیتی هم کم بودند. من فکر می کنم چند سال دیگر نرم افزار 16 بیتی را نشود پیدا کرد و نرم افزارهای روز همه 64 بیتی شده باشند و معدود نرم افزارهایی هم باشند که 32 بیتی باشند. آن زمان می رویم سراغ نرم افزارهای 128 بیتی.

فقط برای این که بدانید این مسئله چقدر جدی است باید بگویم نرم افزارهایی مثل Exchange 2007 فقط روی سیستم های 64 بیتی اجرا می شود.

چه زمانی باید روی سیستم عامل 64 بیتی خط بکشم؟

اگر سیستم شما کمتر از 2 گیگ رم دارد، بعد از رفتن به سمت 64 بیت، تغییر محسوسی مشاهده نمی کنید.

اگر یک برنامه دارید که با ویندوز 3.1 یا DOS نوشته شده است احتمالا دیگر نمی توانید از آن برنامه استفاده کنید چون در ویندوز 64 بیتی، امکان اجرای برنامه های 16 بیتی وجود ندارد. کلا باید حواستان جمع برنامه های قدیمی باشد.

اگر شما سخت افزاری بسیار قدیمی دارید که از پشتیبانی سازنده در آمده است یک بدشانسی بزرگ گریبان تان را می گیرد چون در این صورت ممکن است درایور سخت افزار شما برای ویندوز 64 بیتی نوشته نشده باشد. متاسفانه درایور 32 بیتی به درد ویندوز 64 بیتی نمی خورد.

می خواهم یک ویندوز 64 بیتی نصب کنم. چه CPU (پردازنده) هایی ویندوز 64 بیتی را اجرا می کنند؟

جواب این سوال خیلی ساده نیست اما من در چند خط به شما می گویم چطوری بتوانید سریعا بفهمید. چون اکثر پردازنده های موجود در ایران AMD یا Intel است فقط در مورد این دو توضیح می دهم.

AMD Duron

اگر AMD Duron است باید بدانید پردازنده شما، ویندوز 64 بیتی را ساپورت نمی کند.

Sempron

اگر Sempron جدید است از 46 بیتی به احتمال زیاد پشتیبانی می کند و اگر قدیمی است نمی کند. برای مطمئن شدن از این موضوع به سایت شرکت رجوع کنید. توی سایت شرکت نوع پردازنده را پیدا کنید و ببینید جلوی Operating Mode 64 Bit چی نوشته است. اگر dxdiag را در RUN ویندوز بزنید مدل دقیق را به شما می گوید.

Athlon64, AMD FX, AMD X2 or AMD Opteron

اگر نوع پردازنده شما AMD Opteron یا AMD X2 یا AMD FX, یا مدل بسیار رایج Athlon64 است حتما از 64 بیت پشتیبانی می کند. با پردازنده های AMD Turion notebook هم می توانید تجربه یک ویندوز 64 بیتی را داشته باشید.

Intel Core Duo notebook, Intel Pentium M notebook

اگر پردازنده شما Intel است باید بدانید Intel Core Duo notebook و Intel Pentium M notebook نمی توانند از ویندوزهای 64 بیتی پشتیبانی کنند و پردازنده های زیر همه قابلیت اجرای ویندوز 64 بیتی را دارند:

• Turion notebook processors
• Pentium D and Celeron D
• Core 2 processors - mobile, desktop and server

کلا یادتان باشد همه پردازنده های جدید شرکت ها از پردازش 64 بیتی پشتیبانی می کنند.

از کجا بدانم که درایور مناسب ویندوز 64 بیتی را دارم یا نه؟

برای اینکار بهترین کار استفاده از سایت سازنده قطعه سخت افزاری است. از هر راه دیگری بروید شک و تردید وجود دارد.

اما مایکروسافت یک برنامه بسیار کوچک و مفید برای ویندوز 7 معرفی کرده است به نام Windows 7 Upgrade Advisor که دو گزارش به شما می دهد:

• یکی اینکه کامپیوتر شما برای نصب ویندوز هفت 32 مناسب است یا نه؟
• یک گزارش هم مانند قبلی ولی در مورد Windows seven 64 bit.

یادتان باشد که درایورهای برنامه ها بسیار مهم هستند و نباید در مورد آنها غفلت کرد.

منبع خبر: 1fathi.com